TEMİZ ENERJİ İÇİN FİNANSMAN

Türkiye’nin enerji talebi, büyüyen ekonomisine paralel olarak hızla artmaktadır. Yıllık elektrik enerjisi talep artışı 2000 yılından günümüze kadar ortalama yüzde 5,3 olarak gerçekleşmiştir. Artan talep büyük ölçüde ithalatla karşılanmaktadır. Bu yüksek talep artışının güvenli ve sürdürülebilir bir biçimde karşılanabilmesi, enerji politikasının en önemli konularından birisidir.

Ülkemiz coğrafi konumu ve jeolojik yapısı nedeniyle yenilenebilir enerji kaynakları bakımından zengin bir ülkedir, temiz enerji kullanma potansiyeli vardır. Bu kaynaklardan azami ölçüde yararlanmak hem enerji arz güvenliğine katkı sağlayacak hem de yeni istihdam alanlarının oluşumuna zemin hazırlayacaktır. Türkiye 2015 yılı sonu itibarıyla mevcut kurulu güç kapasitesi aşağıdaki tabloda (Tablo 1) görülmektedir. ETKB’nin temiz enerji kullanımına destekleri ve özel sektörün ilgisi ile yenilenebilir enerji yatırımları hızla artmaktadır. Temiz enerji yatırımlarının finansmanı ve teşvikleri önemli gündem maddesini oluşturmaktadır.

Tablo1: 2016 Yılı Sonu İtibarıyla Kurulu Güç

Kaynak: http://www.teias.gov.tr/YukTevziRaporlari.aspx

Temiz enerji kaynakları kullanılması yönündeki planlar ETKB 2015–2019 Stratejik Planda ve AB müktesebatının bir parçası olarak Ulusal Yenilenebilir Enerji Eylem Planında (YEEP) Onuncu Kalkınma Planı(2014-2018) Yerli Kaynaklara Dayalı Enerji Üretim Programı Eylem Planı ve 2016 Yıllık Programında detaylı olarak açıklanmaktadır.

Elektrik enerjisi üretiminde yerli ve yenilenebilir kaynakların payını artırmak ve doğal gazın payını azaltmak, arz güvenliğinin temini açısından önemli görülmektedir. Yenilenebilir elektrik enerjisi üretiminde aşağıdaki şekilden de görüleceği gibi ciddi bir artış söz konusudur.

Şekil 1. Yenilenebilir Elektrik Enerjisi Üretimi Gelişimi ve Temel Düzenlemeler

Ülkemizin sahip olduğu hidrolik, rüzgâr, güneş ve jeotermal enerji potansiyellerinin enerji üretiminde kullanılması için gerekli yasal altyapı oluşturulmuş ve bürokratik engeller azaltılmaya çalışılmaktadır. Bu sayede son yıllarda yenilenebilir enerji alanında yapılan yatırımlar ivme kazanmıştır. 2016 yılı sonu itibarıyla ülkemiz kurulu gücünün yaklaşık %44'ünü 34,5 GW ile yenilenebilir enerji kaynakları oluşturmaktadır.

ETKB tarafından hazırlanan ve 2009 yılında kabul edilen Elektrik Enerjisi Piyasası ve Arz Güvenliği Strateji Belgesi çerçevesinde, 2023 yılına kadar rüzgâr enerjisi kurulu gücümüzün 20 GW seviyesine ulaştırılması ve güneş enerjisi potansiyelinin elektrik üretimi amaçlı azami ölçüde (Güneş elektrik enerjisi hedefi 2023 yılında 5 GW olarak belirlenmiştir.) değerlendirilmesi hedeflenmiştir. Ayrıca, 20 GW hedefi için ETKB 2015-2019 Stratejik Planında yer alan 2019 yılı sonuna kadar 10 GW kurulu güce ulaşma hedefi bulunmaktadır. 2016 yılı sonu itibarıyla işletme halinde bulunan rüzgâr santrali toplam kurulu gücü yaklaşık 5,7 GW’tır.

Söz konusu strateji belgesi kapsamında Türkiye’nin en büyük yenilenebilir enerji kaynağı olan hidroelektrik enerjiden azami ölçüde faydalanmak için çalışmalar sürdürülmektedir. Bu çalışmalar kapsamında 2016 yılı sonu itibarı ile hidrolik enerji kurulu gücü yaklaşık 27 GW’a yaklaşmıştır.

Rüzgâr enerjisi kurulu gücünde de ciddi bir artış sağlanmıştır. Rüzgâr enerjisi kurulu gücünün yıllar içindeki değişimi Şekil de verilmiştir.

Şekil 2: Türkiye’deki Rüzgar Enerjisi Santralleri için Kümülatif Kurulum Gelişimi

Kaynak: TÜREB

http://www.yegm.gov.tr/yenilenebilir/ruzgar.aspx

Rüzgar Enerjisi hakkında yeni gelişmeler ve diğer bilgilere aşağıda verilen linklerden ulaşabilirsiniz:

Rüzgar Enerjisi(RES)

http://www.yegm.gov.tr/yenilenebilir/ruzgar-ruzgar_enerjisi.aspx

http://www.yegm.gov.tr/images/ruzgar_1.jpg

Rüzgar Enerjisi İle İlgili Kurumlar

http://www.yegm.gov.tr/yenilenebilir/ruzgar-ruzgar_enerjisi_ile_ilgili_kurumlar.aspx

http://www.yegm.gov.tr/images/ruzgar_2.jpg

REPA(İl Bazlı Rüzgâr Enerjisi Potansiyeli Atlası)

http://www.yegm.gov.tr/YEKrepa/REPA-duyuru_01.html

http://www.yegm.gov.tr/images/ruzgar_8.jpg

   

REPA-Alansal Rüzgâr Kaynak Bilgisi Temini için Yapılması Gerekenler ve Örnek Raporu

http://www.yegm.gov.tr/yenilenebilir/ruzgar.aspx

http://www.yegm.gov.tr/images/ruzgar_10.jpg

REPA-Noktasal Rüzgâr Kaynak Bilgisi Temini için Yapılması Gerekenler ve Örnek Raporu

http://www.yegm.gov.tr/yenilenebilir/ruzgar.aspx

http://www.yegm.gov.tr/images/ruzgar_11.jpg

Teknik Etkileşim Analizi (TEA) İş Akışı

http://www.yegm.gov.tr/yenilenebilir/ruzgar.aspx

http://www.yegm.gov.tr/images/ruzgar_en_altta.png

Güneş enerjisi yatırımları için de yasal altyapı oluşturulmuş olup, 10GW kurulu güce yaklaşan Güneş Enerjisi Santrali (GES) lisans başvurusunun değerlendirme çalışmaları tamamlanmıştır. Değerlendirme çalışmaları tamamlanan bölgeler için “Rüzgar ve Güneş Enerjisine Dayalı Üretim Tesisi Kurmak Üzere Yapılan Önlisans Başvurularına İlişkin Yarışma Yönetmeliği”çerçevesinde yarışmalar yapılmıştır. Bu kapsamda, 2014 Aralık ayında Erzurum, Elazığ ve Şırnak bölgelerinde birer adet olmak üzere güneş enerjisi santralleri için ilk önlisanslar verilmiştir. 2016 yılı başı itibariyle Erzurum ve Elazığ bölgeleri nde yarışmayı kazanan firmalara üretim lisansları verilmiş ve Muş, Şırnak ve Denizli bölgeleri içinde firmalara önlisans verilmiştir.

Lisanssız elektrik enerjisi üretimi kapsamında TEDAŞ’da yapılan çalışmalar devam etmektedir. Kabulü Yapılan Projeler veya Onaylanan Projeler TEDAŞ’ın web sayfasından izlenebilir.

Ayrıca Lisanssız Elektrik Üretimi Yönetmeliği kapsamında 1 MW’ın altında kurulu güce sahip Rüzgar Enerjisi Santrali (RES) ile GES’ler için ve üretimi ve tüketimi aynı noktada olup üretilen enerji sisteme verilmeyecek şekilde siz güç ile tesis edilebilecek RES/GES’ler için lisans alma muafiyeti getirilmiş olup, bu kapsamda TEİAŞ tarafından lisanssız RES/GES’lerin bağlantısı için bugüne kadar yaklaşık 6,8 GW kapasite tahsis edilmiştir. Tahsis edilen kapasitenin yaklaşık %95’ini GES’ler oluşturmaktadır.

Güneş Enerjisi hakkında yeni gelişmeler ve diğer bilgilere aşağıda verilen linklerden ulaşabilirsiniz:

Güneş Enerjisi ve Teknolojileri

http://www.yegm.gov.tr/yenilenebilir/g_enj_tekno.aspx

http://www.yegm.gov.tr/images/g_1.jpg

YEGM'nin Güneş Enerjisi Çalışmaları

http://www.yegm.gov.tr/yenilenebilir/g_enj_calismalari.aspx

Güneş Enerjisi Bağlantıları

http://www.yegm.gov.tr/yenilenebilir/g_enj_baglantilari.aspx

http://www.yegm.gov.tr/images/g_3.jpg

Uluslararası Güneş Enerjisi Topluluğu - Türkiye Bölümü

http://www.gunder.org.tr/

http://www.yegm.gov.tr/images/g_5.jpg

GEPA(İl Bazlı Güneş Enerjisi Potansiyeli Atlası)

http://www.yegm.gov.tr/MyCalculator/Default.aspx

http://www.yegm.gov.tr/images/g_4.jpg

Yenilenebilir enerji kaynaklarında elektrik enerjisi üreten tesisler için alım fiyatları aşağıdaki tabloda yer almaktadır:

Tablo 2: Yenilenebilir Elektrik Enerjisi Teşvik Fiyatları

Türkiye’de jeotermal enerjiden elektrik üretimi için potansiyel, görünür teknik kapasite olarak 750 MW olup, tüm sahaların ilave geliştirme çalışmaları neticesinde 2000 MW a ulaşabileceği öngörülmektedir. ETKB’nin 2010-2014 Stratejik Planındaki 2014 yılı sonuna kadar jeotermal kurulu gücünün 300 MW’a çıkarılması hedefi, 2014 yılsonu itibariyle aşılmış olup, jeotermal kurulu gücü 404,9 MW’a ulaşmıştır. Arz Güvenliği Belgesine göre jeotermal hedefi 600 MW olmasına karşın 614,2 MW (Ekim 2015)'la söz konusu hedef aşılmış ve Bakanlık 2023 yılı hedefini 1.000 MW'a çıkarmıştır.

Diğer taraftan jeotermal uygulamalar kapsamında 2002 yılında; sera ısıtması yapılan alan 500 dönüm iken 2014 yılında 3.130 dönüme, konut eşdeğeri ısıtma 30.000 konuttan 89.563 konuta ulaşmıştır. 2014 yılı sonu itibarıyla 16 adedi elektrik üretimine uygun toplam 98 adet jeotermal saha yatırımcıya devredilmiştir.

Jeotermal Enerji hakkında yeni gelişmeler ve diğer bilgilere aşağıda verilen linklerden ulaşabilirsiniz:


http://www.yegm.gov.tr
http://www.mta.gov.tr
http://www.ilbank.gov.tr
http://www.epdk.gov.tr
http://www.mmo.org.tr
http://www.emo.org.tr
http://www.jmo.org.tr
http://web.deu.edu.tr/jenarum
http://geocen.iyte.edu.tr

Yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim santrallerinden özellikle güneş ve rüzgar santrallerinin elektrik iletim sistemi üzerindeki olası olumsuz etkilerinin minimize edilerek sistem güvenliğinin artırılmasına katkı sağlaması amacıyla;

 

 

• Üretilecek elektriksel gücün önceden tahmin edilmesine yönelik olarak güneş enerjisi izleme ve denetim faaliyeti ile güneş izleme ve tahmin merkezi projesi,

• Pompajlı Hidrolik Enerji Santrali (PHES) destekli Rüzgar Enerji Santrali (RES) projesi ve

• Rüzgar Gücü İzleme ve Tahmin Merkezi (RİTM)

projesi yürütülmektedir.

RİTM projesi kapsamında 2014 yılı sonu itibarıyla 1.800 MW’lık rüzgar enerjisi santralinin gerçek zamanlı üretimleri izlenerek, gelecek 48 saat içinde yapacakları üretim tahmin edilmektedir. Mevzuatta yapılan değişiklik ile sisteme bağlanan 10 MW ve üstü bütün rüzgar santrallerine merkeze bağlanma zorunluluğu getirilmiştir.

Ülkemizdeki yenilenebilir enerji kaynaklarının potansiyelini belirlemek amacıyla hazırlanan Biyokütle Enerjisi Potansiyel Atlasında (BEPA); il ve ilçe bazında bitkisel üretim, hayvan ve orman varlığımız, bitkisel, hayvansal, orman atıkları ile kentsel organik katı atıkların miktarı, bu atıklardan elde edilebilecek enerji değerleri yer almakta olup söz konusu Atlas, 2014 yılı Şubat ayında kamuoyuna sunulmuştur.

http://www.yegm.gov.tr/yenilenebilir/biyokutle.aspx